Het kabinet-Jetten zet de omstreden hervormingen van de sociale zekerheid voorlopig grotendeels in de ijskast. De verhoging van de AOW-leeftijd gaat definitief niet meer door en de ingrepen in de WW en WIA gaan op pauze. De kabinetsplannen lagen al onder vuur van de Tweede Kamer en de gezamenlijke vakbonden. Ook was er opvallende kritiek van werkgeversorganisatie VNO-NCW op de beoogde bezuinigingen.

Dat blijkt uit een brief van minister-president Rob Jetten, mister Herbert (EZK) en minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief aan FNV-voorzitter Hans Spekman.

Het kabinet zet de bezuinigingen op de sociale zekerheid nu op een laag pitje, maar benadrukt wel dat hervormingen volgens Den Haag nog steeds noodzakelijk blijven vanwege vergrijzing, arbeidsmarktkrapte en oplopende kosten van de sociale zekerheid.

Druk vanuit meerdere kanten
De afgelopen weken liep de kritiek op de kabinetsplannen snel op. Vakbonden FNV, CNV en VCP stelden het kabinet een ultimatum en dreigden met landelijke acties en stakingen als de plannen niet zouden worden ingetrokken. De bonden verzetten zich vooral tegen:

• de verkorting van de WW;
• aanpassingen van de WIA;
• verlaging van het maximumdagloon;
• de verdere verhoging van de AOW-leeftijd.

Volgens de vakbonden zouden vooral werknemers, uitkeringsgerechtigden en ouderen hierdoor hard geraakt worden. Opvallend was daarnaast de kritiek van de nieuwe VNO-NCW-voorzitter Coen van Oostrom. Hij riep het kabinet op de verdere verhoging van de AOW-leeftijd “in de ijskast te zetten” en pleitte juist voor een breder “groeiakkoord” over productiviteit, scholing, AI, duurzame inzetbaarheid en langer gezond doorwerken.

Kabinet stopt met koppeling AOW-leeftijd
In de brief aan FNV schrijft het kabinet nu expliciet dat het stopt met het wetsvoorstel om de AOW-leeftijd één-op-één te koppelen aan de levensverwachting. Daarmee voert het kabinet ook een eerdere motie van de Tweede Kamer uit.

Volgens het kabinet stond juist dit voorstel verdere gesprekken met sociale partners in de weg. Wel wil het kabinet opnieuw in overleg over de toekomst van de AOW en mogelijke alternatieven.

WW- en WIA-plannen voorlopig van tafel
Ook de hervormingen van de WW en WIA worden voorlopig niet doorgezet “in de voorgestelde vorm”, schrijft het kabinet. Het kabinet wil nu eerst opnieuw in gesprek met werkgevers en vakbonden over:

• sneller van werk naar werk begeleiden;
• scholing en inzetbaarheid;
• verbetering van de WIA;
• uitvoerbaarheid van sociale regelingen;
• duurzame houdbaarheid van de sociale zekerheid.

Opvallend is dat het kabinet inhoudelijk niet terugkomt op de noodzaak van hervormingen. In de brief benadrukt het kabinet wel uitgebreid dat vergrijzing, arbeidsmarktkrapte en stijgende kosten volgens Den Haag ingrijpen noodzakelijk maken.

Kabinet benadrukt arbeidsmarkt en productiviteit
De brief laat verder zien dat het kabinet de discussie nadrukkelijk wil verbreden van alleen bezuinigingen naar:

• arbeidsproductiviteit;
• scholing;
• technologische ontwikkeling;
• AI;
• duurzame inzetbaarheid;
• arbeidsmarktmobiliteit.

Volgens het kabinet moet Nederland zich voorbereiden op een arbeidsmarkt die structureel krap blijft en waarin werk sterk verandert door technologie en vergrijzing. Daarbij verwijst het kabinet ook naar de stijgende instroom van vooral jonge mensen in de WIA, vaak vanwege psychische klachten.

Nieuwe opening in de polder
Met het gedeeltelijk terugtrekken van de plannen probeert het kabinet “ruimte voor sociaal overleg en rust in de polder” te creëren. Het kabinet nodigt vakbonden en werkgevers daarom expliciet uit om met alternatieve voorstellen te komen. Daarbij zegt het kabinet dat “alle opties op tafel” mogen liggen.

De toon van de brief sluit dus nauw aan bij de recente oproep van de nieuwe VNO-NCW-voorzitter om samen met werkgevers en vakbonden tot een breder sociaal akkoord te komen.

Overzicht: wat verandert er in 2026 (niet meer) in de sociale zekerheid?

Onderwerp	Oorspronkelijk plan	Nieuwe situatie
AOW-leeftijd	Verhoging door één-op-één koppeling aan levensverwachting	Wetsvoorstel ingetrokken, verhoging blijft tweederde van de levensverwachting
WW	Kortere WW-duur	Voorlopig niet doorgezet, blijft twee jaar
WIA	Hervorming inclusief IVA-discussie	Voorlopig niet doorgezet; maximum dagloon wordt daardoor (nog) niet verlaagd en dus ook de daaraan gerelateerde uitkeringen niet
Sociale partners	Groot conflict en ultimatum	Nieuw overleg nu mogelijk – aansluiting bij inzet werkgevers op sociaal ‘groeiakkoord’
Kabinetsstrategie	Hervormingen doorzetten	Eerst sociaal overleg, bezuiniging blijven wel op tafel ivm toekomstbestendig maken van sociale zekerheid die onder druk staat door vergrijzing

 

Vraag & antwoord bezuinigingen sociale zekerheid 2026

 

Heeft het kabinet de sociale hervormingen volledig ingetrokken?

Nee. Het kabinet trekt vooral de huidige voorstellen terug en wil eerst opnieuw onderhandelen met werkgevers en vakbonden.

Gaat de AOW-leeftijd nu niet meer omhoog?

Het kabinet stopt met de automatische koppeling aan de levensverwachting van één extra jaar per levensjaar, maar wil wel opnieuw praten over de toekomst van de AOW.

Wat gebeurt er met de WW-plannen?

De voorstellen voor verkorting van de WW worden voorlopig niet in de huidige vorm doorgezet.

Gaan de uitkeringen voor WW en arbeidsongeschiktheid omlaag?

Het kabinetsplan om het maximumdagloon te verlagen met 20 procent wordt gepauzeerd, waardoor ook de uitkeringsbedragen niet dalen. Het plan om de IVA-uitkering te verlagen is ook gepauzeerd.

Waarom trekt het kabinet de plannen terug?

Door de combinatie van politieke druk vanuit de Tweede Kamer, dreigende acties van vakbonden en kritiek vanuit werkgeversorganisaties.

Welke thema’s blijven belangrijk voor HR?

Vooral duurzame inzetbaarheid, scholing, verzuimpreventie, arbeidsmobiliteit en langer gezond doorwerken blijven centraal staan.

WEET MEER OVER HR: Schrijf je hier in voor de gratis HR-nieuwsbrief