Nederlandse werknemers hebben jarenlang gewerkt met de zekerheid dat ons sociale stelsel ze opvangt, wanneer ze iets overkomt. Maar het aanstaande kabinet van D66, VVD en CDA wil fors bezuinigen op de uitkeringen bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Vakbond CNV luidt nu de noodklok over deze plannen, die volgens de bond neerkomen op een ‘afbraak van de sociale zekerheid’. De bezuinigingen raken ook de werkvloer, omdat werknemers zich waarschijnlijk sterker zullen verzetten tegen voorgenomen ontslag en strategischer zullen omgaan met verzuim- en herstelmeldingen. Dat zal extra aandacht gaan vragen van HR-adviseurs.

Door: Redactie Personeelsnet

Vakbond CNV schetst een nachtmerriescenario over de WIA, die door de huidige plannen van het nieuwe kabinet stevig wordt versoberd. Er moet namelijk 6,5 miljard euro op sociale voorzieningen bezuinigd worden en de rekening wordt volgens het CNV ‘neergelegd bij de meest kwetsbaren’.

Strategisch verzuim en juridische strijd
De voorgenomen bezuinigingen sijpelen waarchijnlijk direct door naar de werkvloer en de spreekkamer van de bedrijfsarts. Als de financiële terugval na twee jaar dieper wordt, groeit de prikkel voor werknemers om zich juridisch in te graven. Waar voorheen de focus lag op herstel, verschuift deze nu naar het veiligstellen van inkomen. Dit kan leiden tot een toename van bezwaar- en beroepsprocedures tegen WIA-beschikkingen en een feller verzet tegen ontslagvoorstellen.

Werknemers zullen waarschijnlijk strategischer omgaan met hun herstelmeldingen; het risico op een 'vrijwillig' vertrek of het accepteren van een vaststellingsovereenkomst wordt simpelweg te groot als het vangnet eronder is wegbezuinigd. Voor HR-professionals betekent dit dat het re-integratieproces complexer wordt: het gesprek gaat minder over 'wat kun je nog?' en vaker over 'wat zijn de financiële gevolgen?'.

De verdwijning van de IVA
De belangrijkste wijziging is het verdwijnen van de IVA (Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten). Dat is de regeling voor mensen die echt nooit meer kunnen werken. Deze volledig arbeidsongeschikten kunnen nu nog rekenen op een stabiele uitkering van 75% van hun laatstverdiende loon. Dit percentage gaat omlaag naar 70%, gelijk aan de huidige WIA-uitkering.

Voor mensen die arbeidsongeschikt werden met een hoger inkomen, pakken de bezuinigingen nog slechter uit. Want ook de grens van het maximumdagloon gaat drastisch naar beneden.
In de huidige situatie ligt dit plafond op € 6.617 bruto per maand, maar het kabinet wil dit met 20% verlagen naar € 5.293,60. Dat kan mensen dan wel 40% van hun oorspronkelijke inkomen kosten, berekent het CNV.

Een rekenvoorbeeld uit de praktijk
Om de impact te illustreren, schetst CNV het verhaal van Renate. Als communicatiemanager verdient zij € 6.500 bruto per maand. Na een hersenbloeding wordt zij volledig afgekeurd.

• Huidige situatie: Renate ontvangt nu nog een IVA-uitkering van € 4.875 per maand.
• Nieuwe situatie: Door de combinatie van het lagere percentage (70%) en het verlaagde maximumdagloon, zou zij ruim € 1.175 per maand minder ontvangen.

Ook de WW en WGA en WAO onder vuur
Niet alleen de volledig arbeidsongeschikten worden geraakt. Voor de WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten) dreigt een kortere loongerelateerde fase. Omdat deze gekoppeld is aan de WW-duur, en het kabinet ook daar wil snijden, lopen werknemers sneller het risico om terug te vallen op een minimale vervolguitkering.

Het CNV eist dat het kabinet deze plannen direct van tafel haalt. De bond pleit ook voor behoud van de WW-duur op 24 maanden en een stop op de verhoging van de AOW-leeftijd.

Overzicht: De WIA-plannen versus de huidige situatie
Onderstaande checklist vat de belangrijkste wijzigingen samen die de sociale zekerheid in Nederland kunnen gaan veranderen.

WANNEER REGEL JIJ IETS VOOR JEZELF? KIES HR TOOLS EN EXTRA'S

Doorsturen: