Werknemers zitten steeds langer thuis door stressgerelateerde klachten, meestal door de combinatie van werk en privé. Het aantal verzuimdagen door stress is het afgelopen jaar met 12% gestegen en is nu de helft hoger dan vijf jaar geleden. Verzuim door stressgerelateerde klachten duurt gemiddeld 257 dagen. Bij een burn-out is dat gemiddeld zelfs 338 dagen. Vooral de langdurige uitval zorgt voor hoge verzuimcijfers: want slechts 11% van alle ziekmeldingen zorgt voor 83% van alle verzuimdagen.

Arbodiensten ArboNed en HumanCapitalCare presenteren cijfers over deze ontwikkeling op de werkvloer. Ze benadrukken dat werkgevers privéproblemen niet kunnen oplossen, maar wel eerder kunnen signaleren dat de balans onder druk staat.

Grootste uitdaging voor werkgever
Het totale verzuimpercentage kwam tussen juli 2025 en juni 2026 uit op 4,9%, tegen 4,8% een jaar eerder. Stress speelt daarbij een belangrijke rol. Een werknemer die uitvalt met stressgerelateerde klachten is gemiddeld 257 dagen afwezig. Bij een burn-out loopt dat op tot gemiddeld 338 dagen.

Volgens bedrijfsarts Redmer van Wijngaarden ligt daar de grootste uitdaging voor werkgevers. Veel gewone ziekmeldingen zijn kort, terwijl langdurige uitval veel grotere gevolgen heeft voor de werknemer, collega's en de organisatie. Vroege herkenning van overbelasting kan daarom belangrijk zijn om langdurige uitval te voorkomen.

Werk lang niet altijd belangrijkste oorzaak
Tegelijkertijd waarschuwen de arbodiensten ervoor om verzuim door stress alleen als een werkprobleem te zien. In ongeveer één op de vijf gevallen constateert de bedrijfsarts dat het werk de belangrijkste oorzaak is van het stressgerelateerde verzuim. Meestal ligt de oorzaak in een combinatie van werk en privé. Werkdruk kan samengaan met bijvoorbeeld mantelzorg, financiële zorgen, gezondheidsproblemen of andere onzekerheden in het privéleven. Stress ontstaat dan wanneer de totale belasting groter wordt dan iemand aankan.

Dat plaatst werkgevers voor een lastige opgave. Uit ander onderzoek van ArboNed en MKB-Nederland blijkt dat 75% van de werkgevers weinig invloed heeft op omstandigheden buiten het werk. Volgens Van Wijngaarden hoeft een werkgever privéproblemen ook niet op te lossen. Wel kan het helpen om tijdig het gesprek aan te gaan en te bekijken of bijvoorbeeld aanpassingen in het werk mogelijk zijn.

Vooral vrouwen en 25- tot 45-jarigen
Er zijn duidelijke verschillen tussen groepen werknemers. Bij mannen hangt 22% van de verzuimdagen samen met stressgerelateerde klachten, tegenover 33% bij vrouwen. Ook werknemers tussen 25 en 45 jaar hebben er relatief vaker mee te maken dan andere leeftijdsgroepen.

Volgens de arbodiensten laten die verschillen zien dat belastbaarheid samenhangt met de levensfase en de combinatie van werk, gezondheid, zorgtaken en privéleven. Preventie vraagt daarom niet alleen aandacht voor werkdruk, maar ook voor de manier waarop het werk wordt georganiseerd en hoeveel ruimte werknemers krijgen om verschillende verantwoordelijkheden te combineren.

Expert: eerder ingrijpen om talent te behouden
Ook Robert Wondaal van Arbo-adviesbureau Robidus benadrukt in een reactie op de cijfers het belang van preventie. Volgens hem moet mentale belasting niet alleen als gezondheidsprobleem worden bekeken, maar ook als strategisch vraagstuk voor organisaties. Hij wijst ook op de stapeling van werkdruk, financiële zorgen, mantelzorg en andere mentale belasting. Wanneer werkgevers pas handelen nadat een werknemer langdurig is uitgevallen, kan volgens Wondaal onnodig talent voor de organisatie en arbeidsmarkt verloren gaan.

Werkgevers zouden daarom samen met werknemers moeten investeren in een werkomgeving waarin signalen van overbelasting vroeg bespreekbaar zijn en aandacht bestaat voor herstel, mentale veerkracht en duurzame inzetbaarheid. Zeker bij personeelsschaarste ziet Wondaal preventie als een manier om werknemers voor de organisatie te behouden.

Wat kan HR doen?
Voor HR ligt de belangrijkste boodschap daarmee vóór de ziekmelding. Niet alle oorzaken van stress zijn door een werkgever te beïnvloeden, maar de inrichting van het werk is dat deels wel. Denk aan taken en werkdruk, verwachtingen, werktijden en de ruimte om het werk passend te organiseren.

Daarnaast kan HR leidinggevenden helpen om veranderingen in gedrag en functioneren eerder te herkennen en het gesprek daarover te voeren. Daarbij hoeft de werkgever niet de verantwoordelijkheid voor het privéleven van de werknemer over te nemen. Het doel is vooral om te voorkomen dat problemen op verschillende levensgebieden zich opstapelen totdat langdurige uitval ontstaat.

Tool: Praktische aanpak van psychisch verzuim

De helft van de medewerkers ervaart mentale klachten die het werk beïnvloeden, waarvan het merendeel werkgerelateerd is. Vaak grijpen organisaties pas in als klachten verergeren of iemand uitvalt. Maar HR kan helpen met vroegsignalering, werkaanpassingen en goede ondersteuning van leidinggevenden.