De Nederlandse economie staat opnieuw onder druk door internationale spanningen en stijgende energieprijzen. In het jaarverslag 2025 schetst De Nederlandsche Bank (DNB) een beeld van toenemende onzekerheid, met directe gevolgen voor inflatie, loonvorming en de arbeidsproductiviteit. Tegelijkertijd roept vakbond FNV de politiek op om snel maatregelen te nemen om huishoudens te beschermen tegen de oplopende kosten door de energiecrisis: de bond wil de onbelaste reiskostenvergoeding verhogen naar 26 cent, er moet een energiefonds komen en het minimum uurloon moet naar 18 euro bruto.

De combinatie van oplopende energieprijzen, aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt en achterblijvende productiviteitsgroei zet de loonvorming verder onder druk. Werkgevers krijgen te maken met hogere kosten, terwijl werknemers hun koopkracht willen beschermen.
Tegelijkertijd waarschuwt De Nederlandsche Bank dat structurele economische versterking nodig is, terwijl vakbond FNV juist pleit voor directe inkomensverbetering en bescherming van het sociale stelsel. Want als de inflatie te hoog oploopt door de stijgende energieprijzen, zouden ook de looneisen van de vakbonden wel weer eens de lucht in kunnen schieten.

Inflatie kan opnieuw oplopen door energieprijzen
Volgens DNB zorgen de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten voor een reëel risico op hogere inflatie. Stijgende gas- en olieprijzen werken door in de prijzen van andere producten en kunnen uiteindelijk ook invloed hebben op de lonen. Dit zogenoemde tweede-ronde-effect vergroot de kans op langdurig hogere inflatie.

Hoewel de inflatie in 2025 met 3% relatief hoog was, gingen de prijzen de afgelopen tijd gestaag naar beneden. Maar door de Iran-oorlog kunnen de prijzen weer flink gaan stijgen, afhankelijk van de duur en de ontwikkeling van dat conflict en de impact op de energietoevoer. Voor HR en werkgevers betekent dit dat loonontwikkeling opnieuw onder druk kan komen te staan. Want als de inflatie stijgt, neemt de druk op cao-onderhandelingen toe en groeit de verwachting onder werknemers dat hun lonen meestijgen.

FNV: verhoog minimumloon en bescherm sociale zekerheid
Naast de analyse van DNB staat een duidelijke oproep van vakbond FNV aan de politiek om juist de inkomens van werkenden en kwetsbare groepen te versterken. Volgens de FNV is het onverantwoord om in tijden van economische onzekerheid te snijden in het sociale stelsel. De vakbond waarschuwt dat juist nu bestaanszekerheid centraal moet staan.

Gerichte steun en voorwaarden voor bedrijven
De FNV sluit steun aan bedrijven niet uit, maar stelt duidelijke voorwaarden. Bedrijven die profiteren van de crisis moeten volgens de vakbond een eerlijke bijdrage leveren, bijvoorbeeld via hogere winstbelasting.

Ook moet steun gekoppeld worden aan:

• behoud van werkgelegenheid
• goede arbeidsvoorwaarden
• versnelling van verduurzaming

Daarmee wil de FNV voorkomen dat publieke middelen zonder voorwaarden bij bedrijven terechtkomen.

Loonvorming onder spanning door inflatie en krapte
DNB wijst erop dat inflatie en loonvorming nauw met elkaar verbonden zijn. Als hogere prijzen leiden tot hogere lonen, kan dit de inflatie verder aanjagen. Tegelijkertijd blijft de arbeidsmarkt krap, wat de loondruk nog weer een stukje verder vergroot.

De centrale bank benadrukt dat stabiele inflatie rond de 2% cruciaal is voor economische stabiliteit. De Europese Centrale Bank (ECB) zal ingrijpen als de inflatieverwachtingen te ver oplopen, bijvoorbeeld door renteverhogingen. Hierdoor wordt het duurder om geld te lenen en zullen bedrijven en consumenten investeringen uitstellen. Daardoor wordt de vraag naar producten en diensten kleiner, waardoor de prijzen in theorie weer zullen dalen.

Oplossing: de arbeidsproductiviteit moet fors omhoog
Naast inflatie en lonen legt DNB een sterke nadruk op de arbeidsproductiviteit. Die groeit momenteel maar met ongeveer 0,5% per jaar, terwijl een groei van ruim 1% nodig is om de welvaart op peil te houden. De waarschuwing is duidelijk: als de arbeidsproductiviteit niet ruim verdubbelt, wordt het moeilijk om de stijgende kosten van lonen en sociale voorzieningen te betalen. DNB ziet verschillende structurele knelpunten die de productiviteit remmen, zoals:

• een vastgelopen woningmarkt
• een overbelast energienet
• onvoldoende investeringen in onderwijs en innovatie
• een krappe arbeidsmarkt

HR tussen kosten, loon en inzetbaarheid
De combinatie van stijgende inflatie, loondruk en lage productiviteitsgroei zet organisaties voor lastige keuzes. Waar DNB inzet op structurele versterking van de economie en productiviteit, legt de FNV de nadruk op inkomensbescherming en koopkracht. Voor werkgevers en HR betekent dit: investeren in vaardigheden, technologie en organisatie-inrichting om productiviteit en het concurrentievermogen te verhogen.

De komende periode zal duidelijk worden hoe deze spanningen uitwerken in cao’s, arbeidsvoorwaarden en personeelsbeleid. Eén ding is zeker: de relatie tussen inflatie, lonen en arbeidsproductiviteit staat nu opeens weer prominent op de agenda voor het HR-beleid.

MIS NIKS MEER: Schrijf je hier in voor de gratis HR-nieuwsbrief

Doorsturen: