Steeds meer organisaties krijgen te maken met medewerkers in de overgang. Want in Nederland zijn ongeveer 1,8 miljoen vrouwen nu in de levensfase waarin de overgang een rol speelt. Van deze vrouwen heeft 8 op de 10 last van overgangsgerelateerde klachten. Deze klachten kunnen hun werkvermogen beïnvloeden en leiden tot ziekteverzuim of zelfs stoppen met werken.

Veel vrouwen vinden het lastig om overgangsklachten op het werk te bespreken vanwege schaamte of het idee dat het onderwerp privé is. Het doorbreken van dit taboe kan helpen om problemen eerder te signaleren en passende oplossingen te vinden.

De vereniging van bedrijfsartsen (NVAB) heeft een bijgewerkte Richtlijn Overgang en Werk (2026) gepubliceerd. Deze richtlijn biedt bedrijfsartsen handvatten om vrouwen met overgangsklachten te begeleiden en organisaties te adviseren over een overgangsvriendelijke werkomgeving. Hoewel de richtlijn primair bedoeld is voor bedrijfsartsen, kunnen HR-afdelingen en werkgevers hier belangrijke lessen uit trekken voor hun beleid rond duurzame inzetbaarheid van vrouwen (in de overgang).

Waarom overgangsklachten relevant zijn voor HR-beleid

De overgang is een natuurlijke levensfase die vaak plaatsvindt rond de leeftijd van 50 jaar. De periode van de overgang duurt doorgaans 3 tot 7 jaar, maar kan langer aanhouden. Tijdens deze periode kunnen verschillende klachten ontstaan die direct invloed hebben op functioneren op het werk, zoals:

• opvliegers en nachtelijk zweten
• slaapproblemen
• concentratie- en geheugenproblemen
• stemmingswisselingen
• hoofdpijn en migraine
• spier- en gewrichtspijn
• vermoeidheid

Bij een deel van de vrouwen leiden deze klachten tot verminderd functioneren, lagere productiviteit of ziekteverzuim. Volgens de richtlijn spelen ook arbeidsomstandigheden en psychosociale factoren een rol bij de ernst van klachten.

Factoren op het werk die overgangsklachten kunnen verergeren

De NVAB-richtlijn wijst op verschillende werkfactoren die samenhangen met het functioneren van vrouwen in de overgang. Voor HR zijn vooral deze factoren relevant:

Werkdruk en stress

• hoge werkdruk
• gebrek aan autonomie
• onvoldoende regelruimte

Werkorganisatie

• onduidelijke rollen en taken
• weinig flexibiliteit in werktijden
• beperkte steun van leidinggevenden

Fysieke werkomgeving

• slechte ventilatie
• hoge temperaturen
• onvoldoende mogelijkheden om werktempo aan te passen

Daarnaast spelen persoonlijke omstandigheden vaak mee, zoals mantelzorg, werk-privébalans of financiële druk.

Wat werkgevers kunnen doen bij overgangsklachten

De NVAB-richtlijn adviseert een systematische aanpak op organisatieniveau, waarbij bedrijfsarts, HR en leidinggevenden samenwerken. Belangrijke preventieve maatregelen zijn:

1. Openheid en informatie

Veel vrouwen bespreken overgangsklachten niet op het werk. Organisaties kunnen daarom: informatie geven over overgang en werk het onderwerp bespreekbaar maken leidinggevenden trainen in signaleren en ondersteunen

2. Betrek de overgang in het arbobeleid

De richtlijn adviseert om overgangsklachten mee te nemen in: de RI&E het Preventief Medisch Onderzoek (PMO) duurzame-inzetbaarheidsprogramma’s

3. Preventief medisch onderzoek (PMO)

Bedrijfsartsen kunnen binnen het PMO: vrouwen in de overgangsleeftijd uitnodigen voor een gesprek klachten inventariseren met vragenlijsten de resultaten gebruiken voor preventief beleid op organisatieniveau.

4. Praktische aanpassingen die kunnen helpen

De richtlijn noemt verschillende interventies die het functioneren op het werk kunnen ondersteunen. Voorbeelden van praktische maatregelen: Werkorganisatie flexibelere werktijden bij slaapproblemen tijdelijke aanpassing van taken extra regelruimte in het werk Werkomgeving betere ventilatie temperatuurregeling mogelijkheden om even te pauzeren Ondersteuning toegang tot bedrijfsarts of overgangsconsulent begeleiding bij leefstijl (bijvoorbeeld beweging en slaap) samenwerking met huisarts of gynaecoloog bij ernstige klachten.

Wat niet helpt volgens de bedrijfsartsen
De NVAB benadrukt dat overgangsklachten maatwerk vragen. Standaardoplossingen of generieke regels zijn vaak onvoldoende. Wat volgens de richtlijn niet effectief is:

• klachten negeren of bagatelliseren
• alleen focussen op medische behandeling zonder naar werkfactoren te kijken
• geen aandacht besteden aan werkdruk of werkomstandigheden

Een goede aanpak vraagt juist om een combinatie van medische begeleiding, werkorganisatie en preventie.

HR-checklist: overgangsvriendelijke organisatie

HR-afdelingen kunnen aan de slag door de volgende vragen te beantwoorden:

Vraag	Actie
Is overgang opgenomen in het arbobeleid?	Neem het onderwerp op in RI&E en PMO
Weten leidinggevenden hoe zij signalen herkennen?	Geef training of voorlichting
Is het onderwerp bespreekbaar op de werkvloer?	Organiseer informatiebijeenkomsten
Zijn werkroosters flexibel genoeg?	Overweeg aanpassingen bij slaapproblemen
Is de werkomgeving geschikt (temperatuur, ventilatie)?	Check fysieke werkplek
Wordt de bedrijfsarts betrokken bij beleid?	Stem preventieve aanpak af

HANDIG: Een HR-beleidsplan en een praktische, meer uitgebreide checklist over dit onderwerp vind je in HR Tools & Extra's.

Rol van HR: brug tussen werk en gezondheid
Met 1,8 miljoen vrouwen in de overgangsleeftijd en 80% met klachten is de overgang een belangrijk thema voor werkgevers en HR-beleid. De NVAB-richtlijn laat zien dat organisaties veel kunnen doen om vrouwen inzetbaar te houden. De sleutel ligt in preventie, openheid en aanpassing van werk en werkomgeving.

Bedrijfsartsen spelen hierin een centrale rol, maar ook HR-afdelingen en leidinggevenden kunnen bijdragen aan een werkplek waarin vrouwen in de overgang gezond en productief blijven werken. Hoewel de richtlijn zich richt op bedrijfsartsen, ligt er voor HR een belangrijke rol in de praktijk:

• zorgen dat het onderwerp bespreekbaar wordt
• overgang opnemen in het arbobeleid
• leidinggevenden ondersteunen bij gesprekken
• samenwerken met de bedrijfsarts bij preventie en begeleiding

Het doel is duidelijk: voorkomen dat overgangsklachten leiden tot uitval of vroegtijdig stoppen met werken.

Gebruik ook deze HR-Tools bij dit onderwerp:

HR Checklist overgang en werk Met antwoorden op 10 vragen van HR-professionals

Inzetbaarheidsgesprek toepassen Met leidraad en gespreksagenda

Ziekteverzuimgesprek voeren Maak gevolgen van afwezigheid bespreekbaar

Alles over Arbo Voer zorgvuldig arbobeleid met deze HR-Tools

Overzicht: duizenden HR-adviseurs gebruiken deze HR-Tools bij hun werk!