Het minderheidskabinet Jetten heeft zijn interne meningsverschillen voorlopig bijgelegd en bijgestelde plannen voor 2027 gepresenteerd, die nu meer rekening houden met de wensen van oppositiepartijen. Grootste nieuws voor HR is, dat de eerder aangekondigde ingrepen in de WW, WIA en andere onderdelen van de sociale zekerheid uit de kabinetsplannen zijn gehaald. In plaats daarvan wil het kabinet met werkgevers en vakbonden in een sociaal akkoord afspraken maken over een bredere hervorming van de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid. Daar kunnen dan opnieuw wijzigingen uitkomen die voor HR relevant zijn. In het schema onderaan dit artikel is bij elkaar gezet wat er nu veranderd is sinds Prinsjesdag én welke onderwerpen voor HR nog openstaan.

Beeld: RVD, Martijn Beekman

Premier Jetten en minister Heinen (Financien) hebben een brief met nieuwe voorstellen naar de Tweede Kamer gestuurd als basis voor het overleg in de Algemene Financiële Beschouwingen. In bijna elke paragraaf van de brief worden wel handreikingen gedaan naar de oppositie, zowel naar links als naar rechts.

Vakbonden schorten acties op, werkgevers willen snel aan tafel
De gezamenlijke vakbonden FNV, CNV en VCP reageren positief op het schrappen van de voorgenomen bezuinigingen en hebben hun aangekondigde acties en stakingen tegen deze maatregelen opgeschort. De bonden zijn nu bereid met het kabinet te praten over de toekomst van het stelsel. Daarbij noemen zij onder meer verbetering van de WIA, preventie van langdurige uitval, duurzaam aan het werk blijven en betere kansen op werk voor mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn. Ook willen de bonden meer zeggenschap over de WW- en WIA-fondsen.

Ook de werkgevers laten weten dat ze nu snel aan tafel willen voor sociaal overleg. VNO-NCW en MKB-Nederland leggen daarbij naast sociale zekerheid de nadruk op economische groei en het vergroten van de arbeidsparticipatie. Zij willen afspraken maken om meer mensen aan het werk te krijgen én te houden. Ook de lange doorbetalingsplicht bij ziekte zetten werkgevers op de agenda.

Bezuinigingen geschrapt, maar problemen niet weg
Het kabinet heeft de begrotingsplannen voor 2027 aangepast om voldoende politieke steun te vinden. In de oorspronkelijke plannen wilde het kabinet verschillende besparingen doorvoeren in de sociale zekerheid. Het ging onder meer om wijzigingen in de WW en maatregelen rond arbeidsongeschiktheid, waaronder de WIA en IVA.

Voor werkgevers en HR is vooral van belang dat die eerder aangekondigde maatregelen rond WW en arbeidsongeschiktheid uit de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid worden gehaald. Het kabinet noemt dit nadrukkelijk een ‘nieuw vertrekpunt voor sociaal overleg’ met werkgevers en werknemers. Daarmee komen dan onderwerpen als ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid, loondoorbetaling bij ziekte en van-werk-naar-werk weer aan de orde.

Eerdere ingrepen WW en WIA van tafel
Hoewel de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel zijn, betekent dit natuurlijk niet dat de problemen daarmee zijn verdwenen. Het kabinet wijst onder meer op de hoge instroom in de WIA, langdurige uitval en onvoldoende mogelijkheden om mensen tijdig van werk naar werk te begeleiden. 

Werkgevers en vakbonden krijgen nu ruimte om zelf voorstellen te doen voor hervormingen. Dat is voor het HR-beleid in 2027 minstens zo belangrijk als de maatregelen die nu zijn geschrapt. Het kabinet hoopt dat een resultaat van het sociaal akkoord zal zijn, dat meer mensen aan het werk komen en minder afhankelijk zijn van uitkeringen. Dan kan op termijn toch bespaard worden op de kosten voor sociale zekerheid.

Ziekte en arbeidsongeschiktheid centraal in nieuw overleg
Een belangrijk onderwerp wordt de instroom in de WIA, omdat bijna een miljoen mensen nu ziek thuis zitten. Een deel daarvan zou weer kunnen werken, maar zit feitelijk vast door de lastige regels en de uitvoeringsproblemen bij UWV. Kabinet, werkgevers en vakbonden zien mogelijkheden om meer nadruk te leggen op preventie en om langdurige uitval zoveel mogelijk te voorkomen. Daarmee verschuift de aandacht deels naar de periode vóórdat een werknemer arbeidsongeschikt raakt. Voor werkgevers en HR raakt dat direct aan het verzuimbeleid, duurzame inzetbaarheid, re-integratie en begeleiding van werknemers die door ziekte dreigen uit te vallen.

Ook de huidige verplichting voor werkgevers om bij ziekte maximaal twee jaar het loon door te betalen komt op tafel. Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland willen hierover afspraken maken als onderdeel van een bredere hervorming van het stelsel van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Dat betekent nog niet dat de loondoorbetalingsperiode wordt verkort. De wettelijke verplichting blijft vooralsnog bestaan, maar het onderwerp komt dus wel op de agenda van het sociaal overleg.

Meer aandacht voor van-werk-naar-werk
Een ander gesprekpunt is het voorkomen dat werknemers na baanverlies langdurig afhankelijk worden van een uitkering. Volgens het kabinet functioneert de begeleiding van werk naar werk nog onvoldoende en sluiten beschikbare vaardigheden en vacatures niet altijd goed op elkaar aan.

Daarmee komen scholing, ontwikkeling en begeleiding naar ander werk weer nadrukkelijk in beeld. Dat kan bijvoorbeeld relevant worden bij reorganisaties, boventalligheid en functies die veranderen door digitalisering en automatisering. Het kabinet wil bovendien met werkgevers en werknemers spreken over het werkloosheidsstelsel. Welke concrete wijzigingen daaruit voortkomen, staat nog niet vast, omdat de vakbonden hier fel op tegen zijn en hervormingen ook niet zoveel winst opleveren.

Maatregelen koopkracht, belastingplan aangepast
Bij de aangepaste begrotingsplannen is ook de koopkracht van werkenden betrokken, waardoor die iets minder verslechterd. Het kabinet verhoogt daarvoor de arbeidskorting in 2027 met 133 euro. In de eerdere plannen was dat nog 173 euro. Tegelijkertijd wordt de grens voor het hoogste tarief in de inkomstenbelasting verhoogd naar 80.578 euro. Hierdoor wijzigt de mediane koopkracht van werkenden in 2027 van -0,2 naar -0,1 procent.

De politieke afspraken gaan verder dan arbeidsmarkt en sociale zekerheid. Vanaf 2028 wil het kabinet in box 3 voor ongeveer 90 procent van het vermogen waarop waardeontwikkeling plaatsvindt een vermogenswinstbelasting invoeren. Voor het resterende vermogen moet die systematiek vanaf 2030 gaan gelden. Daarnaast worden verschillende aanpassingen in box 2 en box 3 voorgesteld. Voor HR zijn deze fiscale maatregelen minder direct van belang, maar ze vormen wel onderdeel van het pakket waarmee het kabinet steun voor de begroting probeert te verkrijgen.

Schema: wat betekent dit voor HR?

HR-adviseur, geef advies dat klopt. Met actuele kennis en praktische HR-tools

Doorsturen: