Werkgevers stellen doelen in personeelsgesprekken en maken afspraken over hoe die te bereiken. Maar leveren die gesprekken daardoor ook betere prestaties op? Dat is maar de vraag, want voor managers en medewerkers kunnen functionerings- en beoordelingsgesprekken behoorlijk beladen zijn. Nieuw onderzoek wijst bovendien op een bijzondere tegenstelling: medewerkers weten door de afspraken goed wat er van hen wordt verwacht, maar als hun prestaties achterblijven wordt daar vervolgens vaak niets aan gedaan.
In veel organisaties is het functioneringsgesprek een vast onderdeel van de HR-cyclus. Managers bereiden zich voor, medewerkers vullen formulieren in en er worden afspraken gemaakt over prestaties en persoonlijke ontwikkeling. Zeker wanneer het functioneren ter discussie staat, kunnen deze gesprekken spanning en onzekerheid veroorzaken. Ze kosten bovendien tijd, zowel bij de voorbereiding als bij de uitvoering en verslaglegging.
Dat is op zichzelf geen probleem, zolang de gesprekken bijdragen aan betere prestaties en ontwikkeling. Maar juist daar lijkt het volgens onderzoek van HR-platform Culture Amp regelmatig mis te gaan. Want organisaties zijn meestal wel goed in het formuleren van verwachtingen, maar veel minder in het opvolgen van afspraken en het aanspreken van medewerkers wanneer resultaten achterblijven.
Wel doelen stellen, maar onvoldoende opvolging
Culture Amp analyseerde gegevens van 3.807 organisaties, die samen ongeveer 2,3 miljoen medewerkers vertegenwoordigen. Uit het onderzoek blijkt dat de meeste medewerkers daardoor goed weten wat binnen hun organisatie onder goede prestaties wordt verstaan. Tegelijkertijd vindt wereldwijd slechts de helft dat ondermaatse prestaties openlijk worden besproken.
Ook de verantwoordelijkheid voor het verbeteren van prestaties is niet altijd duidelijk. Vooral bij Europese organisaties blijkt verschil te bestaan tussen hoe directies en managers de verdeling van verantwoordelijkheden ervaren. De bedrijfsleiding denkt vaker dat duidelijk is wie beslissingen neemt, terwijl managers daar minder zeker van zijn. Dat kan ertoe leiden dat leidinggevenden wél verantwoordelijk worden gehouden voor de prestaties van hun team, maar niet altijd weten welke beslissingen zij zelf mogen nemen. Of dat zij lastige gesprekken uitstellen, waardoor problemen blijven bestaan en bedrijfsdoelen niet worden gehaald.
Het gesprek wordt een doel op zich
Het onderzoek legt daarmee de vinger op de zere plek van traditionele HR-processen: het voeren van gesprekken en vastleggen van afspraken, kan belangrijker worden dan wat er vervolgens mee gebeurt. Dan is er volgens de regels een functionerings- of voortgangsgesprek gevoerd met zorgvuldig geformuleerde ontwikkeldoelen en een verslag in het personeelsdossier. Maar als niemand tussentijds bespreekt of de afspraken worden nagekomen, verandert er weinig.
Voor leidinggevenden wordt het dan belangrijker om personeelsgesprekken op tijd af te ronden, dan te sturen om resultaten. Volgens Culture Amp onderscheiden organisaties met een sterke prestatiecultuur zich juist doordat zij doelstellingen regelmatig kritisch bekijken en waar nodig aanpassen. Het gaat dus niet alleen om afspraken vastleggen, maar vooral om het blijven volgen of die afspraken nog zinvol zijn en resultaat opleveren.
Wat kan HR anders doen?
Voor HR-afdelingen is dit aanleiding om kritisch naar de eigen gesprekscyclus te kijken. Het is niet noodzakelijk om méér gesprekken te organiseren, maar door de bestaande gesprekken doelgerichter te maken.
|
Een aantal praktische mogelijkheden voor personeelsgesprekken: |
|
|
|
|
|
Daarbij hoeft een gesprek over functioneren niet uitsluitend te gaan over wat een medewerker beter moet doen. Ook de werkgever heeft een verantwoordelijkheid. Zijn de doelen haalbaar? Beschikt de medewerker over voldoende tijd, opleiding en bevoegdheden? En zijn de verwachtingen nog passend bij het werk?
Minder ritueel, meer resultaat
Het onderzoek levert gene bewijs dat functioneringsgesprekken te weinig opleveren. Daarvoor is de analyse te algemeen en zijn de gegevens niet specifiek genoeg voor Nederlandse organisaties. Wel laat het een spanning zien die voor HR herkenbaar kan zijn: duidelijke verwachtingen leiden niet vanzelf tot betere prestaties.
De belangrijkste vraag is daarom niet hoeveel gesprekken managers met hun medewerkers voeren, of hoe uitgebreid die worden vastgelegd. Veel belangrijker is of die gesprekken leiden tot concrete afspraken, duidelijke verantwoordelijkheden en zichtbare verbeteringen.
Beoordeling: alternatieve HR-instrumenten voor dialoog en ontwikkeling |
|
Om een aantrekkelijke werkgever te blijven, is de cyclus van functionerings- en beoordelingsgesprekken toe aan vernieuwing. Kern van de nieuwe aanpak is dat manager en medewerker in voortdurende dialoog blijven, waarbij de ontwikkeling van de medewerker centraal staat. |