Als vakbonden een staking uitroepen, mogen uitzend- en detacheringsbureaus geen externe krachten leveren die het werk van de stakers overnemen: deze regel is bekend als het ‘onderkruipersverbod’. Werkgevers die werkkrachten inhuren om de staking te breken, kunnen daar vanaf 1 januari 2027 ook zelf op worden aangesproken. Het onderkruipersverbod geldt dan niet meer alleen voor de uitlener, maar ook voor de inlener. Personeel uit andere onderdelen van het eigen concern, mag tijdens een staking wél worden ingezet.

Dat schrijft minister Vijlbrief (SZW) in een brief aan de Tweede Kamer. Voor HR betekent dit dat bij een arbeidsconflict niet alleen moet worden gekeken naar wat een uitzendbureau of andere uitlener mag doen. Ook de organisatie zelf, kan vanaf 2027 verantwoordelijk worden gehouden voor naleving van het verbod

Werkgever ging tot nu toe vrijuit
Het onderkruipersverbod staat in artikel 10 van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi). Het verbiedt een intermediair om arbeidskrachten ter beschikking te stellen voor werkzaamheden bij een bedrijf waar wordt gestaakt. Het gaat daarbij om het overnemen van de werkzaamheden waarop de staking betrekking heeft.

Tot nu toe richt het verbod zich op de partij die arbeidskrachten ter beschikking stelt, bijvoorbeeld een uitzendonderneming. De Nederlandse Arbeidsinspectie wees erop dat hierdoor niet ook degene wordt aangesproken die de stakingsbreking feitelijk organiseert: de inlener.

Inlener vanaf 2027 ook verantwoordelijk
Dat verandert op 1 januari 2027. Vanaf die datum kan naast de uitlener ook de inlenende werkgever in overtreding zijn als ingehuurde arbeidskrachten worden ingezet in strijd met het onderkruipersverbod.

Volgens de Arbeidsinspectie kan daarmee effectiever worden voorkomen dat het werk van stakers wordt overgenomen door ingehuurde arbeidskrachten. Werkgevers- en werknemersorganisaties waren het erover eens dat het verbod ook voor de inlener moet gelden. De wetswijziging is inmiddels door beide Kamers aangenomen en gepubliceerd in het Staatsblad.

Personeel uit eigen concern blijft toegestaan
Anders ligt het bij werknemers die vanuit een ander onderdeel van hetzelfde concern worden ingezet. De Arbeidsinspectie wilde het verbod ook uitbreiden naar deze vorm van intra-concern uitlenen, maar daarover werden werkgevers en werknemers het niet eens. Werknemersorganisaties vinden dat het inzetten van personeel uit andere concernonderdelen het stakingsrecht kan ondergraven. Werkgeversorganisaties stellen daar tegenover dat een onderneming de gevolgen van een staking met eigen personeel moet kunnen opvangen, ook wanneer dat personeel elders binnen het concern werkzaam is.

Minister Vijlbrief kiest er nu voor de bestaande uitzondering te handhaven. Volgens de minister heeft een onderneming een gerechtvaardigd belang om de gevolgen van een staking met eigen personeel op te vangen. Ook werknemers uit andere onderdelen van het concern mogen daarom worden ingezet om de werkzaamheden waarop de staking betrekking heeft geheel of gedeeltelijk over te nemen.

HR moet onderscheid maken bij inzet extra personeel
Voor werkgevers ontstaat daarmee vanaf 2027 een belangrijk onderscheid. Extern ingehuurde arbeidskrachten mogen niet worden ingezet de staking te breken, waar ook sancties op staan. Personeel uit andere onderdelen van het eigen concern blijft van het verbod uitgezonderd.

Voor HR is het daarom verstandig om bij een staking vooraf goed vast te stellen waar vervangend personeel vandaan komt en voor welke werkzaamheden het wordt ingezet. HR moet daarbij overigens ook rekening houden met sentimenten en gevoeligheden binnen het bedrijf. Als de staking raakt aan onvrede die in het hele concern leeft, kan de inzet van personeel uit andere hoeken van het bedrijf escaleren naar een breder conflict.

Staking en collective actie: deze mogelijkheden heeft de werkgever

Doorsturen: