Kantoortuinen en flexplekken liggen onder vuur van de Vlaamse professor arbeidseconomie Stijn Baert. Volgens de Gentse hoogleraar zijn open kantooromgevingen slecht voor het welzijn van medewerkers en zorgen ze voor een lagere productiviteit. Open flexkantoren zijn volgens hem vooral prettig voor uitgesproken extraverte medewerkers, terwijl anderen veel beter floreren in een traditionele kantooromgeving. Zijn standpunt raakt een actueel HR-thema: hoe richt je werkplekken in nu hybride werken, samenwerking, focuswerk en welzijn allemaal tegelijk belangrijk zijn geworden?

“Werkgevers die vandaag nog kiezen voor louter landschapskantoren met flexplekken, moeten eigenlijk ophouden over welzijn op het werk te praten”, stelt Baert. Zijn stevige kritiek in zijn post op LinkedIn leidde de afgelopen dagen al tot veel reacties van HR-professionals, leidinggevenden en werkplekinrichters.

Kritiek op flexplekken en landschapskantoren
Baert verwijst in zijn bijdrage naar wetenschappelijk onderzoek en een meta-analyse in het Journal of Environmental Psychology. Volgens hem blijkt uit dat onderzoek dat traditionele kantoren aanzienlijk beter scoren dan flexomgevingen op het gebied van welzijn en productiviteit.

In open kantooromgevingen zien onderzoekers volgens Baert onder meer:
• verlies aan concentratie;
• meer onderbrekingen;
• lagere teamcohesie;
• minder eigenaarschap en personalisering van de werkplek.

Hij stelt dat voortdurend gestoord worden relaties eerder afbreekt dan versterkt. Ook zouden flexplekken botsen met de menselijke behoefte aan een eigen “nest” op het werk. Daarbij legt Baert nadrukkelijk ook een link met persoonlijkheidsverschillen op de werkvloer. Volgens hem zijn veel moderne werkvormen sterk gericht op extraverte medewerkers, terwijl introverte medewerkers sneller overprikkeld raken door voortdurende interactie, overlegmomenten en gebabbel.

Discussie raakt hybride werken en welzijn
De discussie op LinkedIn laat zien hoe verdeeld organisaties nog steeds zijn over open kantoorconcepten. Verschillende HR-professionals en managers herkennen de problemen rond concentratieverlies en prikkelbelasting. Kantoortuinen en flexkantoren zouden volgens hen vooral een hype zijn, waarbij welzijn en “open communicatie” ten koste gaan van rust en focus. In de praktijk raken medewerkers afgeleid door voortdurende gesprekken, telefoongesprekken en sociale interactie op open werkvloeren. De gevolgen kunnen serieuze impact hebben op concentratie en mentale gezondheid.

Ook andere deelnemers noemen het effect van onderbrekingen op productiviteit. Zo zouden medewerkers na een interruptie gemiddeld meer dan 23 minuten nodig hebben om weer volledig geconcentreerd aan het werk te kunnen.

Niet iedereen ervaart open werkvloeren als negatief
Tegelijkertijd klinkt in de discussie ook nuance. Verschillende professionals benadrukken dat werkplekbeleving sterk persoonsafhankelijk is. Zo kunnen flexplekken het contact met collega’s intensiveren en daarmee zorgen voor inspiratie, sneller schakelen en informeel kennisdelen. Maar als concentratie nodig is, moet er wel een rustige omgeving beschikbaar zijn, óf de mogelijkheid om thuis te werken.

Een algemene uitspraak over kantoortuinen en flexplekken blijft volgens verschillende deelnemers riskant; de ideale werkplek verschilt per persoon, taak, team en moment. Wat voor de één goed werkt, kan voor een ander juist belastend zijn.

Kostenbesparing speelt vaak grote rol
In meerdere reacties klinkt kritiek door dat flexkantoren niet altijd vanuit HR- of welzijnsaspecten worden ontworpen, maar vooral vanuit vastgoed- en kostenoverwegingen. Daarmee zijn flexkantoren vaak eerder een vastgoedbeslissing dan een HR-beslissing. Want kantoorkosten zijn hoog, blijkt ook uit de Colliers Occupier Cost Index. Eén kantoorplek kost in Europa gemiddeld €9.809 per jaar, waarvan ongeveer €6.500 aan ruimtekosten.

Volgens meerdere deelnemers wordt hybride werken daarom ook ingezet om het aantal vierkante meters terug te brengen, en dus de bijbehorende kantoorkosten. De vraag blijft daarbij of kostenbesparing altijd goed samengaat met concentratie, samenwerking en welzijn.

HR krijgt grotere rol in werkplekstrategie
De discussie laat zien dat kantoorinrichting steeds minder alleen een facilitaire of vastgoedkwestie is. Thema’s als:
• concentratie;
• welzijn;
• hybride werken;
• samenwerking;
• persoonlijkheidsverschillen;
• duurzame inzetbaarheid;
• mentale belasting;
• productiviteit

komen steeds nadrukkelijker samen in HR-beleid.

Verschillende deelnemers pleiten daarom voor meer maatwerk. Niet één standaardkantoor voor iedereen, maar werkplekken die aansluiten bij verschillende soorten werk en verschillende behoeften van medewerkers.

Aandachtspunten kantoorinrichting voor HR-professionals

Thema	Mogelijke HR-aanpak
Concentratieverlies	Zorg voor stille werkzones en focusplekken
Hybride werken	Maak duidelijke afspraken over aanwezigheid en samenwerking
Introverte medewerkers	Houd rekening met verschillen in prikkelgevoeligheid
Teamcohesie	Combineer ontmoetingsplekken met rustige werkplekken
Flexplekken	Onderzoek of medewerkers behoefte hebben aan vaste ankerplekken
Welzijn	Meet regelmatig ervaren werkdruk en concentratieproblemen
Kantoorontwerp	Betrek HR én medewerkers vroeg bij herinrichting
Activity based working	Biedt werkplekken aan die passen bij verschillende soorten werkzaamheden
Storend gedrag	Maak teamafspraken over geluid, bellen en onderbrekingen
Productiviteit	Kijk niet alleen naar m²-besparing, maar ook naar werkbaarheid

 

Hybride werken: leg afspraken vast met deze modelregeling