Wat verandert aan het arbobeleid tot 2040? Geen verplichte gedragscode tegen ongewenst gedrag, geen extra opleidingseisen voor deskundige medewerkers en meer aandacht voor preventie, arbeidsveiligheid en werknemersparticipatie. Ook moet extra geïnvesteerd worden in zzp’ers die blootstaan aan arbeidsrisico’s. Verder vallen de werkzaamheden van verdienende ‘kidfluencers’ voortaan onder de noemer kinderarbeid.

In een uitgebreide voortgangsbrief over arbeidsomstandigheden, schetst minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie zijn koers voor de komende jaren. Daarbij zoekt hij nadrukkelijk naar een balans tussen bescherming van werknemers en beperking van regeldruk voor werkgevers.

De brief bevat een groot aantal ontwikkelingen rond de Arbovisie 2040, arbeidsveiligheid, preventie, sociale veiligheid, zzp'ers, gevaarlijke stoffen en de rol van werknemers bij arbobeleid. Voor HR-professionals en werkgevers bevat de brief verschillende concrete aandachtspunten.

Meer nadruk op preventie
Ziekteverzuim, beroepsziekten en arbeidsongevallen blijven speerpunten van het arbobeleid. In dat kader onderzoekt het ministerie samen met sociale partners welke financiële prikkels werkgevers kunnen stimuleren om meer te investeren in preventie. Daarbij worden drie opties bekeken:

• een verplicht preventiebudget;
• ondersteuning van mkb-bedrijven via brancheorganisaties;
• een verplichte verzekering voor beroepsziekten en arbeidsongevallen.

De resultaten van het onderzoek worden deze zomer verwacht.

RI&E krijgt steeds bredere toepassing
De risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) blijft volgens het kabinet de basis van goed arbobeleid. Opvallend is dat de naleving de afgelopen jaren sterk is gestegen. Waar jarenlang nog maar de helft van de werkgevers beschikte over een RI&E, heeft inmiddels 68% van de bedrijven een RI&E opgesteld. Daardoor werkt 91% van de werknemers tegenwoordig bij een organisatie die een RI&E heeft. Van de werkgevers met een RI&E beschikt 70% over een kwalitatief voldoende of goede RI&E.

Het ministerie wil deze ontwikkeling verder stimuleren, onder meer door branche-RI&E's en arbocatalogi waar mogelijk te subsidiëren.

Werknemers krijgen meer invloed op arbobeleid
Een eerste concrete wijziging volgt al op 1 juli 2026. Dan treedt een wijziging van artikel 12 van de Arbowet in werking. Voortaan moeten alle werkgevers werknemersvertegenwoordigers – of bij afwezigheid daarvan de betrokken werknemers zelf – raadplegen over het arbobeleid binnen de organisatie. Dat geldt onder meer voor:

• de RI&E;
• bedrijfshulpverlening;
• arbodienstverlening;
• inzet van deskundigen;
• voorlichting over arbeidsrisico's.

Werknemers krijgen bovendien expliciet het recht om voorstellen te doen over het arbobeleid.

Verplichte gedragscode gaat niet door
Een van de meest opvallende besluiten betreft de eerder aangekondigde verplichte gedragscode tegen ongewenst gedrag. Het kabinet ziet daarvan af. Volgens de minister kan op basis van beschikbare onderzoeken niet worden aangetoond dat een verplichte gedragscode daadwerkelijk leidt tot minder ongewenst gedrag op de werkvloer. Bovendien heeft het Adviescollege Toetsing Regeldruk (ATR) negatief geadviseerd over het voorstel.

Ook een verplichte klachtenregeling komt er niet. In plaats daarvan kiest het kabinet voor een sectorgerichte aanpak, subsidies en publiekscampagnes om sociale veiligheid te bevorderen.

Geen extra opleidingseisen voor deskundige werknemer
Ook een ander SER-voorstel wordt voorlopig losgelaten. Het kabinet onderzocht of deskundige werknemers binnen organisaties verplicht een erkende mbo-opleiding zouden moeten volgen, vergelijkbaar met de opleiding middelbaar veiligheidskundige.

Volgens de minister is het opleidingsaanbod daarvoor momenteel te beperkt en ontbreekt voldoende capaciteit om de grote aantallen benodigde deskundigen op te leiden. Daarom wordt dit initiatief niet voortgezet.

Nieuwe aandacht voor zzp'ers en ketenverantwoordelijkheid
De minister besteedt ook aandacht aan de positie van zzp'ers in het arbobeleid. Volgens Aartsen zijn arbeidsrelaties steeds complexer geworden door uitbesteding, onderaanneming en flexibele arbeidsconstructies. Daardoor ontstaat regelmatig onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor veiligheid en gezondheid op het werk.

De komende periode onderzoekt het kabinet daarom hoe ketenverantwoordelijkheid verder kan worden versterkt. De eerste verkenningen richten zich op de bouw- en transportsector. Daarbij wordt specifiek gekeken naar:

• opdrachtgevers;
• uitzendkrachten;
• zzp'ers;
• schijnzelfstandigen.

Nieuwe meldplicht arbeidsongevallen in aantocht
Een eerder aangenomen wet krijgt steeds meer vorm. Vanaf 1 juli 2027 moeten opdrachtgevers zich actiever vergewissen van veilige arbeidsomstandigheden bij opdrachtnemers.

Deze Wet invoering meld- en vergewisplicht arbeidsongevallen moet de verantwoordelijkheid in de keten versterken, vooral in sectoren waar relatief veel ernstige ongevallen plaatsvinden.

Expertbureau gevaarlijke stoffen gestart
Per 1 maart 2026 is het nieuwe Expertbureau Blootstelling aan Stoffen op het Werk van start gegaan.

Dat bureau moet zorgen voor snellere en beter onderbouwde adviezen over grenswaarden voor gevaarlijke stoffen. Dat is relevant omdat blootstelling aan gevaarlijke stoffen volgens de minister jaarlijks nog altijd leidt tot ongeveer 3.000 sterfgevallen.

Aanpak kidfluencers aangescherpt
Opvallend is ook de aandacht voor zogenoemde kidfluencers. Het kabinet wil het commercieel inzetten van kinderen in online content gaan beschouwen als een vorm van kinderarbeid.

Daarmee moeten excessen waarbij kinderen als verdienmodel worden ingezet beter kunnen worden aangepakt. Ook wordt gekeken naar aanvullende afspraken met adverteerders en online platforms.

Nachtwerk op het spoor blijft aandachtspunt
Uit onderzoek van de Arbeidsinspectie blijkt dat arbeidsveiligheid bij nachtwerk op het spoor verbetering behoeft. Daarbij speelt ook het grote aantal zzp'ers een rol.

Het kabinet ziet voorlopig geen reden om zzp'ers die aan het spoor werken, onder de Arbeidstijdenwet te brengen. Volgens de minister ligt de oplossing vooral bij betere naleving, aanpak van schijnzelfstandigheid en meer aandacht voor veiligheid in de sector zelf.

Wat betekent dit voor HR?
De rode draad in de brief is duidelijk: het kabinet wil de ambitie van de Arbovisie 2040 wel voortzetten, maar kiest daarbij nadrukkelijk voor minder nieuwe regels en meer praktische ondersteuning van werkgevers en werknemers. Voor HR-professionals zijn vooral deze ontwikkelingen relevant:

Onderwerp Arbobeleid	Gevolg voor HR
Arbowet art 12 per 1 juli 2026	Werknemers voortaan actief betrekken bij arbobeleid; werknemers mogen ook voorstellen doen voor verbetering
RI&E	Meer nadruk op kwaliteit en actualiteit, meer ondersteuning voor sector- en branche RI&E’s
Sociale veiligheid	Geen verplichte gedragscode, wel eigen verantwoordelijkheid werkgever om beleid te voeren tegen grensoverschrijdend gedrag
Preventie	Mogelijk nieuwe financiële prikkels in voorbereiding, zoals verplicht budget en/of verzekering. Geen mbo-opleiding verplicht voor deskundige werknemer
Zzp'ers en ketens	Meer aandacht voor verantwoordelijkheid van opdrachtgevers voor veiligheid op de werkplek
Arbeidsveiligheid	Extra focus op gevaarlijke stoffen en ketenveiligheid
Duurzame inzetbaarheid	Preventie moet verzuim en WIA-instroom helpen beperken
Regeldruk	Kabinet schrapt diverse voorgenomen verplichtingen

 

ALLES OVER ARBO: HR-Tools die onmisbaar zijn voor je Arbobeleid