Twee op de drie vrouwen voelen zich niet prettig bij het bespreken van gezondheidsklachten op het werk. Werkgevers kunnen helpen door een open en veilige werksfeer te creëren, blijkt uit nieuw onderzoek naar vrouwengezondheid. Maar dat stelt HR ook voor een dilemma: hoe maak je gezondheidsproblemen bespreekbaar, terwijl de AVG werkgevers juist verbiedt om medische gegevens van werknemers te verwerken?

Uit twee rapporten die in opdracht van ZonMw zijn opgesteld, blijkt dat gezondheidsklachten van vrouwen niet altijd voldoende aandacht en erkenning krijgen. Voor een onderzoek van KiesKompas deelden ongeveer 14.000 vrouwen hun ervaringen. Daarnaast analyseerde de Stichting Voices for Women ruim 5.000 meldingen en ervaringsverhalen van vrouwen met langdurige, onverklaarde gezondheidsklachten.

Van de ondervraagde vrouwen in dat laatste onderzoek voelt 86 procent zich niet serieus genomen. Ook geeft tweederde aan dat lichamelijke klachten regelmatig ten onrechte als psychische problemen worden gezien. De onderzoekers pleiten daarom voor meer aandacht voor vrouwengezondheid, ook op de werkvloer.

Wat kunnen werkgevers en HR doen?
Volgens Arboportaal kunnen werkgevers bijdragen aan een werkomgeving waarin medewerkers zich veilig voelen om gezondheidsproblemen aan te kaarten. Dat begint met belangstelling tonen, luisteren zonder oordeel en serieus nemen wat iemand vertelt.

Leidinggevenden hoeven daarbij niet zelf vast te stellen wat de oorzaak van klachten is. Belangrijker is om samen te bespreken welke gevolgen de klachten hebben voor het werk en welke ondersteuning mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan tijdelijke aanpassingen van werkzaamheden of werktijden. Voorlichting en training kunnen leidinggevenden en HR-professionals helpen om gezondheidsproblemen bij vrouwen beter te herkennen en bespreekbaar te maken.

Ook de bedrijfsarts kan hierbij een belangrijke rol spelen. Werknemers kunnen al vóór een eventuele ziekmelding bij de bedrijfsarts terecht voor advies. Vroegtijdige ondersteuning kan helpen om verzuim te voorkomen.

Open gesprek, maar medische privacy blijft beschermd
In een veilige werkomgeving kunnen medewerkers zelf bepalen wat zij over hun gezondheid willen vertellen, terwijl de werkgever zich richt op passende ondersteuning en goede arbeidsomstandigheden. Hierbij ontstaat voor werkgevers wel een dilemma. Enerzijds moeten zij gezondheidsproblemen bespreekbaar te maken, anderzijds stelt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) strikte grenzen aan wat werkgevers over de gezondheid van hun personeel mogen vragen en vastleggen.

Gezondheidsgegevens zijn bijzondere persoonsgegevens. Werkgevers mogen daarom in beginsel niet vragen naar de aard of oorzaak van medische klachten. Ook wanneer een werknemer uit zichzelf vertelt wat er aan de hand is, mag de werkgever die informatie niet zomaar registreren of delen. Zelfs toestemming van de werknemer biedt hiervoor doorgaans geen geldige grondslag, vanwege de afhankelijkheidsrelatie tussen werkgever en werknemer.

Aan de slag met verzuimgesprekken
Een open gesprek over gezondheid vraagt dus om zorgvuldigheid. Leidinggevenden kunnen belangstelling tonen en een luisterend oor bieden, maar moeten voorkomen dat zij naar diagnoses of medische bijzonderheden vragen. Het ziekteverzuimgesprek kan zich richten op de werksituatie en mogelijke ondersteuning, zonder dat de werknemer medische informatie hoeft prijs te geven.

Bij ziekte en re-integratie ligt de beoordeling van medische klachten en de belastbaarheid bij de bedrijfsarts. Die kan de werkgever informeren over de mogelijkheden en beperkingen voor het werk en adviseren over noodzakelijke aanpassingen, zonder daarbij diagnoses of andere medische details te verstrekken.

Meer aandacht voor vrouwengezondheid
De onderzoeken maken deel uit van de bredere aandacht voor vrouwengezondheid binnen de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid. ZonMw roept organisaties en professionals op om concrete verbeteringen door te voeren. Organisaties kunnen hiervoor een zogenoemde pledge indienen: een belofte waarin zij vastleggen welke acties zij ondernemen om de gezondheid van vrouwen te verbeteren. Inmiddels zijn 51 van deze beloften ingediend.

Voor HR is de belangrijkste boodschap dat het loont om een werkomgeving te creëren waarin gezondheidsklachten serieus worden genomen, zonder dat medewerkers zich gedwongen voelen medische details te delen. Het gesprek kan zich richten op wat iemand nodig heeft om gezond en goed te kunnen blijven werken.

Doorsturen: