De druk op werkende mantelzorgers neemt toe, met directe gevolgen voor de inzetbaarheid op de Nederlandse arbeidsmarkt. Om uitval te voorkomen en de arbeidsparticipatie te beschermen, pleit de Sociaal-Economische Raad voor een ingrijpende maatregel: de introductie van acht weken betaald mantelzorgverlof, gefinancierd door de overheid.

Wat adviseert de SER over mantelzorgverlof? Het adviesorgaan van werkgevers en vakbonden, adviseert het kabinet om 8 weken mantelzorgverlof in te stellen, te betalen door de Rijksoverheid. De werknemer ontvangt dan 70% van het loon. Het kortdurende en langdurende zorgverlof verdwijnt.

In een recent advies over mantelzorg stelt de SER dat de huidige combinatie van werk en zorg voor een groeiende groep mensen gewoonweg onhoudbaar wordt. Het adviesorgaan van werkgevers, vakbonden en deskundige Kroonleden concludeert dat investeren in de ondersteuning van werkende mantelzorgers een randvoorwaarde is voor een gezonde economie. Het faciliteren van de 'werkende combinatie' is daarmee niet langer een secundaire arbeidsvoorwaarde, maar een noodzakelijke strategie om talent te behouden in een vergrijzende samenleving.

Ventiel nodig in de arbeidsmarkt
Momenteel combineren 2 miljoen Nederlanders een betaalde baan met mantelzorgtaken. Hoewel deze inzet van onschatbare maatschappelijke en economische waarde is, signaleert de SER dat de grens van de belastbaarheid is bereikt. Door de vergrijzing en het beleid om ouderen langer thuis te laten wonen, stijgt de zorgvraag. Dat vraagt veel van werkende mantelzorgers die het toch al druk hebben vanwege de krapte op de arbeidsmarkt.

De SER adviseert de overheid daarom voor een ‘ventiel’ te zorgen wanneer de druk te hoog oploopt. Dat kan door mantelzorgverlof uit te breiden naar 8 weken. Dit kan voorkomen dat medewerkers noodgedwongen hun uren reduceren of volledig stoppen met werken.

Voer betaald mantelzorgverlof in
Het mantelzorgverlof wordt gevormd door de samenvoeging van het bestaande kort- en langdurend zorgverlof. Dan ontstaat mantelzorgverlof van maximaal 8 keer de arbeidsduur per week.

De SER beveelt het volgende aan om mantelzorgverlof te optimaliseren:

• De eerste twee weken loondoorbetaling door de werkgever komen te vervallen.
• De werknemer krijgt de hele verlofperiode een uitkering van 70% van het loon, uit te betalen door een externe partij (bijvoorbeeld UWV, of de Sociale verzekeringsbank).
• De uitkering sluit aan bij de dagloonsystematiek zoals die geldt voor andere uitkeringen (70 procent van het dagloon, gemaximeerd en met het minimumloon als bodem).

Kernpunten uit het SER-advies

• Rijksoverheid betaalt: Het advies legt de financiële last van het langdurige mantelzorgverlof bij de overheid, niet bij de individuele werkgever. Dit moet de drempel voor zowel de organisatie als de werknemer verlagen om zorgtaken bespreekbaar te maken.
• Preventie van uitval: Het verlof, in combinatie met een toereikend aanbod van vervangende zorg (respijtzorg), is cruciaal om overbelasting en langdurig ziekteverzuim tegen te gaan.
• Versimpeling van regelingen: Werknemers raken momenteel verstrikt in een complex woud aan instanties en regelingen. De SER wil daarom dat de overheid de toegang tot ondersteuning drastisch vereenvoudigt.
• Dialoog met werkgever: Naast wettelijke kaders blijft de rol van de werkgever belangrijk voor het bieden van flexibiliteit en maatwerk. Gezien de toenemende vergrijzing, denkt de SER dat mantelzorg een "normaal verschijnsel" op de werkvloer zal worden.

Gevolgen voor HR en de werkvloer
Voor de HR-praktijk betekent dit advies een verschuiving in het verzuim- en behoudbeleid. De focus ligt niet langer alleen op de individuele belastbaarheid, maar op een integrale aanpak waarbij zorgtaken worden erkend als een structureel onderdeel van de loopbaan. Vooral voor vrouwen, die momenteel vaker de zorgtaken op zich nemen, is mantelzorgverlof essentieel voor hun financiële positie en duurzame inzetbaarheid.

WANNEER REGEL JIJ IETS VOOR JEZELF? KIES HR TOOLS EN EXTRA'S