Wie een hogere opleiding, een stabiele baan en een hoger inkomen heeft, neemt veel vaker deel aan scholing en een leven lang leren dan werknemers in kwetsbare posities. Meedoen met een leven lang leren, hangt af van een combinatie van persoonlijke omstandigheden, de organisatiecultuur en bredere maatschappelijke factoren. Daardoor dreigt een groep werknemers achterop te raken op de arbeidsmarkt die snel verandert door AI, automatisering en vergrijzing.

Dat blijkt uit promotieonderzoek van Björn de Kruijf aan de Rijksuniversiteit Groningen. Doordat de wereld om ons heen zo snel verandert, is het extra belangrijk om de ontwikkeling van skills op peil te houden. Daarvoor moet HR werken aan inzetbaarheid, aanpassingsvermogen en algehele economische veerkracht.

AI stimuleert scholing vaker dan robotisering
Volgens De Kruijf beïnvloeden technologische ontwikkelingen de deelname aan scholings op verschillende manieren. Werknemers die worden blootgesteld aan AI nemen vaker deel aan scholing en ontwikkeling. Bij robotisering is dat juist minder het geval.

Het onderzoek suggereert dat AI voor werknemers vaker aanleiding vormt om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen, terwijl robotisering eerder kan leiden tot onzekerheid of minder ontwikkelmogelijkheden.

Leerklimaat organisatie speelt grote rol
Ook werkgevers hebben veel invloed op scholingsdeelname. Organisaties met een sterk leerklimaat kennen hogere deelname aan trainingen en ontwikkelingstrajecten. Daarbij spelen volgens het onderzoek financiële prikkels eveneens een rol. Volgens De Kruijf hangt een hoge scholingsdeelname samen met:

• bewustzijn van veranderingen op de arbeidsmarkt;
• intrinsieke motivatie;
• ondersteuning vanuit de organisatie;
• sterke instituties en beleid.

Het proefschrift concludeert daarom dat een leven lang leren vraagt om gezamenlijke investeringen van werknemers, werkgevers én overheid.

Grote verschillen tussen werknemers
De studie laat tegelijkertijd zien dat scholing ongelijk verdeeld blijft. Mensen met minder vaardigheden, lagere inkomens of minder baanzekerheid nemen aanzienlijk minder vaak deel aan opleidingen en trainingen.

Volgens het onderzoek vergroot dat het risico dat juist deze groepen moeilijker mee kunnen bewegen met veranderingen op de arbeidsmarkt.

Verschillende typen lerenden
Het proefschrift onderscheidt daarnaast verschillende typen medewerkers als het gaat om motivatie om te leren. Zo zijn er:

• carrièreverrijkende lerenden, die vooral intrinsiek gemotiveerd zijn;
• praktische uitvoerders, die juist meer reageren op prikkels van buitenaf.

Volgens het onderzoek vraagt dat om verschillende benaderingen binnen HR- en scholingsbeleid.

Onderzoek naar scholing blijft lastig
De Kruijf constateert ook dat onderzoek naar een leven lang leren wordt bemoeilijkt door onduidelijke definities en meetproblemen. Daardoor is het lastig om scholingsdeelname tussen onderzoeken goed te vergelijken.

Belangrijkste bevindingen uit het onderzoek over Levenlang Leren

Onderwerp	Bevinding
Hoogste scholingsdeelname	Hoger opgeleiden, stabiele banen en hogere inkomens
Kwetsbare groepen	Doen minder vaak mee aan scholing
Effect AI	AI zorgt voor meer deelname aan scholing
Effect robotisering	Werken met robots leidt juist tot een lagere scholingsdeelname
Leerklimaat	Sterk leerklimaat stimuleert ontwikkeling
Motivatie	Intrinsieke en extrinsieke motivatie verschillen per werknemer
Rol overheid	Nationale instituties hebben meer invloed dan sectorale regelingen
Belangrijk risico	Kwetsbare werknemers dreigen achterop te raken

 

WEET WELKE VAARDIGHEDEN NODIG ZIJN: Gebuik deze skills gap analyse