Koning Willem-Alexander heeft op Prinsjesdag van 15 september 2026 de eerste Troonrede uitgesproken namens het kabinet-Jetten. Voor werkgevers en HR springen drie onderwerpen eruit: het kabinet wil met werkgevers en vakbonden een sociaal akkoord sluiten over onder meer de werknemersverzekeringen, komt met een nieuwe zelfstandigenwet en wil meer doen om talent op te leiden, aan te trekken en vast te houden. Ook talent van buiten onze landsgrenzen.

Beeld: © RVD, Anton Cobijn

De politieke situatie van vandaag de dag, klinkt duidelijk door in de Troonrede. De Koning prijst de gemeenschapszin en de kracht van samenwerking in Nederland.  Die opvatting klinkt door in de wens voor samenwerking die het kabinet uitspreekt. De voorstellen in de Rijksbegroting moeten zo de basis vormen voor verdere politieke afspraken.
Veel concrete maatregelen moeten de komende maanden nog concreet worden ingevuld. Dat is iets waar HR zich goed op moet voorbereiden, waarbij ook de nodige flexibiliteit wordt gevraagd van werkgevers.

Sociaal akkoord over ziekte, werkloosheid en werk
Het belangrijkste sociale thema is de toekomst van de werknemersverzekeringen. Volgens het kabinet is onderhoud aan het stelsel nodig om ervoor te zorgen dat mensen kunnen blijven meedoen. "Wie ziek wordt of werkloos, moet niet worden opgesloten in een uitkering", leest de Koning voor in de Troonrede. Daarbij gaat het zowel om participatie als om de houdbaarheid van het sociale stelsel: "Nederland heeft iedereen nodig."

Hoe het stelsel moet veranderen, wordt nog niet uitgewerkt. Het kabinet hoopt daarover zo snel mogelijk met werkgevers en vakbonden een breed gedragen sociaal akkoord te sluiten. Dat maakt de onderhandelingen over ziekte, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en werk een belangrijk HR-dossier voor dit najaar.

Nieuwe zelfstandigenwet moet rust brengen
Ook het zzp-dossier krijgt een prominente plaats. Het kabinet kondigt een nieuwe zelfstandigenwet aan die zelfstandigen ruimte moet geven om te ondernemen en tegelijkertijd schijnzelfstandigheid moet tegengaan.

Opvallend is dat daarbij expliciet aandacht is voor de onzekerheid bij opdrachtgevers. De wet moet "rust en duidelijkheid brengen", zodat zzp'ers geen opdrachten mislopen doordat werkgevers bang zijn voor boetes achteraf.

Meer aandacht voor schaars talent
Het kabinet wil daarnaast meer doen om talent aan te trekken, op te leiden en vast te houden in cruciale sectoren als AI, digitalisering, energie en biotechnologie. Daarbij kijkt het niet alleen naar universitair geschoolden: "Dat talent zit overal: van mbo en hbo tot de universiteiten." De eerder gepresenteerde Talentstrategie wordt samen met onderwijsinstellingen, bedrijven en studenten verder uitgewerkt.

Buitenlands talent blijft daarbij welkom. Volgens het kabinet moet op een moderne arbeidsmarkt ruimte zijn voor talentvolle internationale studenten en gespecialiseerde kenniswerkers. Tegelijkertijd wil het kabinet uitbuiting van arbeidsmigranten bestrijden. Ook mensen die als vluchteling in Nederland blijven, moeten via taallessen en begeleiding sneller naar werk worden geholpen.

AI en toekomstige werkgelegenheid
Digitalisering en AI worden vooral vanuit economisch perspectief benaderd. Het kabinet stelt nadrukkelijk de vraag hoe Nederlanders over tien of twintig jaar hun geld verdienen.

Zonder grote en gerichte investeringen dreigt Nederland volgens het kabinet vooral in de technologiesector achterop te raken. AI moet "in goede en veilige banen worden geleid", maar biedt volgens het kabinet tegelijkertijd grote kansen.

Minder regels voor werkgevers, uitwerking begint nu
Ook de regeldruk komt aan bod. Het kabinet belooft "minder regelzucht en controledwang, meer ruimte voor mensen en bedrijven". Vanaf dit najaar moet jaarlijks een Vereenvoudigingswet worden ingediend, met als doel ieder jaar minimaal vijfhonderd regels af te schaffen of eenvoudiger te maken.

De Troonrede geeft daarmee vooral de richting aan. Voor HR zijn het sociaal akkoord over de werknemersverzekeringen, de nieuwe zelfstandigenwet en het beleid voor schaars talent de belangrijkste dossiers. Daarnaast blijven AI, arbeidsmigratie en regeldruk nadrukkelijk op de agenda. Omdat het kabinet-Jetten als minderheidskabinet voor zijn plannen steun moet zoeken en bovendien met werkgevers en vakbonden tot een sociaal akkoord wil komen, is op Prinsjesdag nog lang niet het laatste woord gesproken over het sociale en arbeidsmarktbeleid voor 2027.

VAN UITVOEREN NAAR ADVISEREN: HET KAN MET DE JUISTE HR-TOOLS