Het kabinet wil de Participatiewet nadrukkelijker richten op werk en maatschappelijke deelname. Ongeveer de helft van de bijstandsgerechtigden ontvangt al vijf jaar of langer een uitkering. Minister Aartsen van Werk en Participatie wil dat meer mensen de stap naar betaald werk zetten. Vooral jongeren en statushouders moeten sneller worden begeleid naar onderwijs en werk.
Volgens de minister moet de bijstand vooral een tijdelijk vangnet zijn en geen eindstation. Dat vraagt niet alleen om betere begeleiding, maar ook om het wegnemen van financiële onzekerheid. Veel bijstandsgerechtigden weten niet wat werken betekent voor hun toeslagen en gemeentelijke ondersteuning. Daardoor durven zij de overstap naar een baan soms niet te maken.
Het kabinet wil daarom onderzoeken hoe werken aantrekkelijker en financieel voorspelbaarder kan worden. Ook moet de begeleiding naar passend werk worden verbeterd, juist nu werkgevers nog altijd moeite hebben om personeel te vinden.
Jongeren en statushouders sneller begeleiden
Het aantal jongeren onder de 27 jaar in de bijstand neemt al enkele jaren toe. In 2024 kwam ongeveer 60 procent van die groei voor rekening van jonge statushouders. Met de aanpak Werk en Meedoen Nieuwkomers wil het kabinet deze groep sneller begeleiden naar onderwijs en werk. Ook de wet Van school naar duurzaam werk moet jongeren helpen bij hun overstap naar de arbeidsmarkt.
Tegelijkertijd erkent het kabinet dat niet iedereen betaald werk kan verrichten. Mensen die daartoe werkelijk niet in staat zijn, moeten niet voortdurend worden aangesproken op onhaalbare arbeidsverplichtingen. Voor hen blijft maatschappelijke deelname, met passende ondersteuning, het uitgangspunt.
Kansen voor werkgevers
Voor werkgevers kan de nieuwe koers betekenen dat meer mensen vanuit de bijstand beschikbaar komen voor vacatures. Daarbij kan extra begeleiding, scholing of een geleidelijke opbouw van werkzaamheden nodig zijn.
HR-afdelingen kunnen hierop inspelen door samen te werken met gemeenten en regionale werkcentra en te onderzoeken welke functies geschikt zijn voor mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt.