De Nederlandse economie liet in 2025 een duidelijk herstel zien. Tegelijkertijd laten de eerste arbeidsmarktcijfers van begin 2026 een ander beeld zien: de spanning op de arbeidsmarkt neemt af, het aantal vacatures daalt en de werkloosheid loopt iets op. Voor werkgevers en HR-professionals ontstaat daarmee een genuanceerd beeld: groeiende economische activiteit, maar een arbeidsmarkt die langzaam afkoelt.

De combinatie van economische groei en afnemende arbeidsmarktkrapte markeert een nieuwe fase. Waar werkgevers de afgelopen jaren vooral te maken hadden met extreme schaarste, wijzen de cijfers nu op een geleidelijke verschuiving. De arbeidsmarkt blijft nog wel krap, maar niet meer op het recordniveau van de afgelopen jaren.

Economische groei versnelt in 2025
Ondanks wereldwijde onrust en importheffingen die door de VS zijn ingesteld, groeide de Nederlandse economie in 2025 met 1,9 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dat is aanzienlijk hoger dan in 2024, toen de groei 1,1 procent bedroeg. Daarmee ligt de groei net onder het langjarig gemiddelde van 2 procent per jaar over de afgelopen dertig jaar.

De belangrijkste motor achter de groei was de overheid. De overheidsconsumptie nam in 2025 toe met 2,6 procent. Ook de export droeg bij aan de groei: de uitvoer steeg met 2,6 procent, terwijl de import met 2,5 procent toenam. Daarmee was het handelsresultaat per saldo positief. De bijdrage van consumenten was beperkter. Huishoudens gaven in 2025 ongeveer 1,4 procent meer uit dan een jaar eerder. De investeringen namen slechts 0,5 procent toe.

Sterk laatste kwartaal
Ook in het vierde kwartaal van 2025 zette de groei door. De economie groeide in dat kwartaal zelfs met 0,5 procent ten opzichte van het derde kwartaal. De stijging werd vooral gedragen door de uitvoer en de overheidsconsumptie. Nederlandse exporterende bedrijven hebben de importheffingen van de VS weten te compenseren, vooral door meer te verkopen aan andere EU-landen.

De uitvoer van goederen en diensten steeg met 1,3 procent, terwijl de consumptie door huishoudens met 0,3 procent toenam. De investeringen in spullen en machines daalden daarentegen licht met 0,1 procent.

Minder vacatures, meer werklozen
De arbeidsmarkt laat aan het einde van 2025 een duidelijke verschuiving zien. In het vierde kwartaal van 2025:

• daalde het aantal vacatures met 7 duizend,
• nam het aantal werklozen toe met 11 duizend,
• steeg het aantal banen met 21 duizend.

De spanning op de arbeidsmarkt nam daardoor af. Voor elke 100 werklozen waren er 93 openstaande vacatures. Ter vergelijking: in eerdere jaren lag dit aantal structureel hoger. In 2022 lag de verhouding bijvoorbeeld boven de 120 vacatures per 100 werklozen. Aan het einde van het vierde kwartaal stonden 380 duizend vacatures open. Het aantal vacatures daalt inmiddels al drie jaar vrijwel elk kwartaal.

Verschillen tussen sectoren
De meeste vacatures zijn te vinden in de zorg, de handel en de zakelijke dienstverlening. Deze drie sectoren zijn samen goed voor ruim de helft van alle openstaande vacatures. De ontwikkeling van het aantal vacatures verschilt per sector. In het vierde kwartaal van 2025:

• daalde het aantal vacatures in de handel met 3 duizend tot 68 duizend,
• daalde het aantal vacatures in de zakelijke dienstverlening met 2 duizend tot 63 duizend,
• daalde het aantal vacatures in de industrie met 2 duizend tot 28 duizend,
• steeg het aantal vacatures in de zorg met 3 duizend tot 71 duizend.

De vacaturegraad (het aantal vacatures per duizend banen) daalde van 42 naar 40. De hoogste vacaturegraad bleef de bouw, met 75 vacatures per duizend banen. De laagste vacaturegraad was te vinden in het onderwijs, met 16 vacatures per duizend banen.

Banen groeien, maar minder zelfstandigen
Het totaal aantal banen steeg in het vierde kwartaal van 2025 met 21 duizend tot bijna 11,7 miljoen. Gemiddeld lag het aantal banen in heel 2025 58 duizend hoger dan een jaar eerder.

De grootste banengroei vond plaats in:

• de zorg (+11 duizend),
• uitzendbureaus (+5 duizend),
• cultuur, recreatie en overige diensten (+5 duizend),
• openbaar bestuur (+4 duizend),
• de bouw (+4 duizend).

Tegelijkertijd daalde het aantal banen in sommige sectoren:

• informatie en communicatie (-4 duizend),
• handel, vervoer en horeca (-8 duizend).

Meer flexwerk, maar minder zzp
Opvallend is de ontwikkeling van zelfstandigen. Het aantal zelfstandigenbanen daalde met 12 duizend naar ruim 2,4 miljoen. Deze daling komt vrijwel volledig voor rekening van zzp’ers. De afname van het aantal zzp’ers werd begin 2025 ingezet. Bij werknemers nam het aantal banen juist toe met 33 duizend, tot 9,2 miljoen.

Waarschijnlijk zien we hier de werking van de aangekondigde controles op schijnzelfstandigheid, waardoor opdrachtgevers voorzichtiger zijn geworden met het inhuren van zelfstandigen.

GEBRUIK JE HR-KENNIS GOED MET DEZE HANDIGE TOOLS